Blog
Erken Denetimli Serbestlik Mümkün mü? 2026 Şartları ve Başvuru Yolları
Evet, kanunda öngörülen özel şartlar sağlanıyorsa denetimli serbestlikten genel süreye göre daha erken yararlanmak mümkündür. Ancak yalnızca dilekçe vermek, iyi hâlli olmak veya ailevi güçlük yaşamak, kanundaki süreleri kendiliğinden kısaltmaz. Suç tarihi ve türü, koşullu salıverilmeye kalan süre, açık ceza infaz kurumu durumu ve uygulanabilecek özel hükümler birlikte incelenir. Erken denetimli serbestlik, cezanın silinmesi değil, belirli bölümünün yükümlülükler altında kurum dışında infaz edilmesidir.
Bu yazı, kesinleşmiş hapis cezasının denetimli serbestlik tedbiriyle infazını ele alır. Soruşturma aşamasında veya başka bir tedbir kapsamında uygulanan denetimli serbestlik ile aynı değerlendirme yapılmaz. Somut dosyada sonuç, kesinleşmiş hüküm, güncel müddetname ve infaz kayıtlarına bağlıdır.
Erken denetimli serbestlik ne demektir?
“Erken denetimli serbestlik” günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Hukuken hangi düzenlemeye dayanıldığı belirlenmelidir: genel bir yıllık süre yerine özel bir sürenin uygulanması, geçici bir hükümden yararlanma veya yanlış hesaplanmış tarihin düzeltilmesi farklı konulardır.
Tüm yolları görmek için kartları yatay kaydırın. Klavyede alana odaklanıp sağ ve sol ok tuşlarını kullanabilirsiniz.
Bu yollar birbirinin yerine kullanılamaz. Özellikle “üç yıl denetimli serbestlik” ile “üç yıl erken yararlanma” aynı ifade değildir. Dayanak: 5275 sayılı Kanun m.98, m.105/A, geçici m.6 ve m.10
Genel denetimli serbestlik şartları nelerdir?
5275 sayılı Kanun m.105/A/1’deki genel düzenleme, açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün talebi üzerine uygulanabilir. Ceza infaz kurumu idaresinin değerlendirme raporu dikkate alınır ve yetkili infaz hâkimi karar verir.
Açık kuruma ayrılma şartlarını taşıdığı hâlde iradesi dışındaki nedenle ayrılamayan veya bu nedenle kapalı kuruma geri gönderilen iyi hâlli hükümlüler için m.105/A/2 ayrıca değerlendirilir. Dolayısıyla kişinin hâlen kapalı kurumda bulunması tek başına bütün ihtimalleri açıklamaz; orada bulunma nedeni ve uygulanacak hüküm önemlidir.
İyi hâl tek başına süreleri kaldırmaz. 5275 sayılı Kanun m.89; kurum kurallarına uyum, yükümlülükler, iyileştirme programları, topluma uyum ve risk değerlendirmesi gibi ölçütler içerir. “Disiplin cezam yok” bilgisi önemli olsa da iyi hâl değerlendirmesinin tamamı bundan ibaret değildir. Dayanak: 5275 m.89 ve m.105/A/1–2
31 Temmuz 2023 ve öncesindeki suçlarda üç yıl erken yararlanma
7571 sayılı Kanun’la değiştirilen 5275 sayılı Kanun geçici m.10/6, kapsamındaki suçlar için açık kuruma ve denetimli serbestliğe daha erken ayrılma imkânı düzenler. Güncel metindeki tarih ölçütü, ilgili suçun 31 Temmuz 2023 tarihinde veya daha önce işlenmiş olmasıdır. Ancak bu tarih tek başına yeterli değildir.
Kapalı kurumdan açık kuruma ayrılma
Kapsamdaki hükümlüler bakımından toplam hapis cezası on yıldan azsa kapalı kurumda en az bir ay; on yıl veya daha fazlaysa en az üç ay geçirilmesi ve ilgili mevzuata göre açık kuruma ayrılmaya üç yıl veya daha az süre kalması şartları düzenlenmiştir. Bu bölüm açık kuruma ayrılmayla ilgilidir; doğrudan denetimli serbestliğe çıkış kararı değildir.
Açık kurumdan denetimli serbestliğe ayrılma
Fıkradaki hükümlüler, talepleri hâlinde ve en az üç ay açık ceza infaz kurumunda kalmış olmak şartıyla, ilgili mevzuata göre denetimli serbestlik uygulamasından üç yıl erken yararlandırılır. Kuruma ilişkin şartlar, süre hesabı ve uygulanacak diğer hükümler birlikte incelenmelidir.
Bu düzenleme mahkemenin verdiği cezadan üç yıl silmez. Örneğin genel denetimli serbestlik süresine tabi bir dosyada üç yıl erken yararlanmanın süre hesabına etkisi incelenebilir; ancak açık kurumda kalma şartını yok sayarak yalnız takvimden üç yıl çıkarmak doğru değildir. Dayanak: 5275 geçici m.10/6 · 7571 sayılı Kanun m.27
Hangi suçlar bu özel düzenlemenin dışında?
Geçici m.10/6 kapsamı dışında tutulan suçlar şunlardır:
- TCK m.82/1’in (d), (e) ve (f) bentlerindeki kasten öldürme suçları.
- Deprem nedeniyle bina veya diğer yapıların yıkılması, çökmesi ya da hasar alması sonucu meydana gelen öldürme suçları.
- TCK m.102, m.103 ve m.104’ün ikinci ve üçüncü fıkralarındaki cinsel suçlar.
- TCK İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, Dördüncü, Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümlerinde tanımlanan suçlar.
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar.
Bu istisna listesi yalnız geçici m.10/6 içindir. Bir suçun bu özel düzenleme dışında olması, bütün denetimli serbestlik hükümleri bakımından aynı sonuca yol açtığı anlamına gelmez. Tersine, listede bulunmaması da diğer şartlar aranmadan tahliye edileceği anlamına gelmez. Dayanak: 5275 geçici m.10/6
30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlarda durum
5275 sayılı Kanun geçici m.6/1, kapsamına giren suçlar bakımından m.105/A/1’deki bir yıllık süreyi üç yıl olarak uygular. Kasten öldürme, maddede belirtilen yaralama suçları, işkence, eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayatın gizliliğine ilişkin suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ve maddede sayılan diğer suçlar istisnalar arasındadır.
Geçici m.6’nın bazı kişisel durumlara ilişkin farklı hükümleri de vardır. Örneğin ikinci fıkranın kendi kapsam ve istisnaları içinde, sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler ve yetmiş yaşını bitirmiş hükümlüler için dört yıllık süre düzenlenmiştir. Aynı fıkrada ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen altmışbeş yaşını bitirmiş hükümlüler için ayrıca bir düzenleme bulunur.
Geçici m.6’nın birinci ve ikinci fıkralarındaki istisna listeleri birebir aynı değildir. Ayrıca üçüncü fıkra, bu iki fıkranın iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı kurumda bulunanlar hakkında da uygulanmasını düzenler. Bu nedenle sadece “açık cezaevinde değil” gerekçesiyle bütün ihtimaller dışlanmamalıdır. Dayanak: 5275 geçici m.6/1–3
Çocuk sahibi kadınlar ve sağlık sorunu bulunanlar erken yararlanabilir mi?
Genel düzenleme içindeki özel imkânlar m.105/A/3’te yer alır:
| Durum | Koşullu salıverilmeye kalan süre | Ek değerlendirme |
|---|---|---|
| Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlü | 2 yıl veya daha az | Diğer kanuni şartların da sağlanması gerekir. |
| Ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız sürdüremeyen hükümlü | 3 yıl veya daha az | Kanunda belirtilen sağlık raporuyla belgelendirme ve diğer şartlar gerekir. |
Her hastalık veya engellilik tek başına yeterli değildir. Düzenleme, kişinin hayatını yalnız idame ettirememesini esas alır. Bu durum, Adlî Tıp Kurumundan alınan veya Adalet Bakanlığınca belirlenen tam teşekküllü hastanenin sağlık kurulunca düzenlenip Adlî Tıp Kurumunca onaylanan raporla belgelenmelidir.
Geçici m.6’daki sağlık raporu ve yaş şartları farklı düzenlendiğinden, başvurunun hangi hükme dayandığı açıkça gösterilmelidir. Ailevi veya ekonomik güçlükler de kanundaki özel şartların yerine geçmez. Dayanak: 5275 m.105/A/3 ve geçici m.6/2
Onda bir ve en az beş gün şartı erken çıkışı etkiler mi?
7550 sayılı Kanun’la m.105/A/1’e eklenen hüküm, bu infaz usulünden yararlanabilmek için koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin kurumda geçirilmesini arar. Bu süre beş günden az olamaz.
Ancak geçici m.11 uyarınca bu yeni şart 4 Haziran 2025’ten önce işlenen suçlar bakımından uygulanmaz. Dolayısıyla suç tarihi, kesinleşme tarihi ve kuruma giriş tarihi birbirine karıştırılmamalıdır. Yeni şartın uygulanmadığı bir dosyada da diğer kurum ve süre şartları ayrıca varlığını korur.
Beş gün, herkesin cezaevinde kalacağı toplam süre değildir. Yeni şartın uygulandığı dosyada onda bir hesabı daha uzun olabilir; ayrıca denetimli serbestliğe ayrılmanın diğer şartları aranır. Dayanak: 5275 m.105/A/1 ve geçici m.11
Örnek senaryolar: Erken denetimli serbestlik ne zaman değerlendirilebilir?
Örnek 1: 2022 tarihli suç ve açık kurumda üç aylık süre
Yetişkin bir hükümlünün 2022 yılında işlediği suçun geçici m.10/6’daki istisnalar dışında kaldığını ve bu fıkra kapsamında açık kurumda bulunduğunu varsayalım. Genel bir yıllık denetimli serbestlik rejimine tabi dosyada koşullu salıverilmeye üç yıl kalmış ve açık kurumda en az üç ay geçirilmiş olsun.
Bu varsayımlarda yalnız genel bir yıllık eşik nedeniyle talebi dışlamak yerine, üç yıl erken yararlanma hükmü de değerlendirilmelidir. Bu, olumlu kararın kesin olduğu anlamına gelmez: iyi hâl, geçerli müddetname, diğer ilamlar ve bütün kanuni şartlar kontrol edilir.
Örnek 2: Tarih uygun, açık kurum süresi henüz dolmamış
Aynı dosyada açık kurumda yalnız bir ay geçirilmişse, sırf suç 2022 yılında işlendi diye geçici m.10/6’daki en az üç aylık şart gerçekleşmiş sayılmaz. Başka bir hükümden bağımsız yararlanma imkânı varsa o hüküm kendi şartlarıyla ayrıca incelenir.
Örnek 3: Sağlık nedeniyle özel süre talebi
Koşullu salıverilmesine iki yıl kalan hükümlü, ağır hastalık nedeniyle hayatını yalnız sürdüremediğini ileri sürüyorsa m.105/A/3-b gündeme gelebilir. Hastalığın varlığı yanında kanunun aradığı işlevsel durum ve rapor şartları gösterilmelidir. Sadece ilaç kullanımı veya tek başına hastalık tanısı üzerinden sonuç çıkarılmaz.
Bu senaryolar hükümlüye özel bir tahliye hesabı değildir; hangi hukuki kontrolün yapılacağını gösterir. Dayanak: 5275 m.105/A/3 ve geçici m.10/6
Erken denetimli serbestlik başvurusu nasıl hazırlanır?
-
Uygulanacak hükmü belirleyin. Genel m.105/A, kişisel duruma bağlı özel hüküm veya geçici düzenleme birbirinden ayrılmalıdır.
-
İnfaz belgelerini karşılaştırın. Kesinleşmiş karar, güncel müddetname, varsa toplama kararı ve mahsup kayıtları birlikte incelenmelidir.
-
Kurum ve iyi hâl bilgilerini tamamlayın. Açık kuruma ayrılma ve giriş tarihleri, ilgili kurul kararı ve değerlendirme raporu önem taşır.
-
Özel durumu belgeleyin. Çocuk veya sağlık durumuna dayanılıyorsa, seçilen hükmün aradığı belgeler sunulmalıdır.
-
Talebi somutlaştırın. Dilekçede dayanılan madde, suç tarihi, süre hesabı ve istenen karar açıkça gösterilmelidir.
-
Kararı ve tebliği takip edin. Kabulde yükümlülükler; rette gerekçe, kanun yolu ve süreler ayrıca incelenmelidir.
m.105/A/1 kapsamında karar mercii, hükmün infaz işlemlerini yapan Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimidir. Kurum idaresinin hazırlayacağı rapor, bu sürecin bir parçasıdır. İnfaz hâkiminin kanunda bulunmayan genel bir “erken çıkarma” yetkisi olduğu varsayılmamalıdır. Dayanak: 5275 m.105/A/1
Talep reddedilirse hangi yola başvurulur?
Önce kararı kimin verdiği belirlenmelidir. Kurum işlemi veya kurul kararı ile infaz hâkiminin kararı aynı başvuru yoluna tabi değildir.
| İncelenen işlem | Başvuru yolu | Genel süre kuralı |
|---|---|---|
| 4675 m.5 kapsamındaki kurum işlemi veya infaza ilişkin savcılık kararı | İnfaz hâkimliğine şikâyet | Öğrenmeden itibaren 15 gün; her hâlde işlem tarihinden itibaren 30 gün |
| İnfaz hâkiminin kararı | Yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesine itiraz | Tebliğden itibaren 2 hafta |
Şikâyet dilekçesi doğrudan infaz hâkimliğine veya Cumhuriyet başsavcılığı ya da kurum müdürlüğü aracılığıyla verilebilir. Süreler bakımından kararın tarihi, öğrenme ve tebliğ kayıtları somut dosyada ayrı kontrol edilmelidir. Yanlış hesaplanan bir infaz süresinin düzeltilmesi ise 5275 m.98 kapsamında ayrıca değerlendirilir.
Şikâyet, işlemi kendiliğinden durdurmaz. 4675 m.5’teki durdurma veya erteleme için, giderilmesi güç ya da imkânsız sonuçlarla açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır. Dayanak: 4675 sayılı Kanun m.5–6 · 5275 m.98
Yargıtay kararları hangi ayrımları gösteriyor?
Yeni tarihli karar her zaman yeni kanunu uygulamaz
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.05.2026, E.2025/7342, K.2026/4000: Daire, 2024 tarihli kararın kanun yararına bozma incelemesini yaparken, denetlenen kararın verildiği dönemin mevzuatını esas almıştır. 7571 sayılı Kanun’la yapılan sonraki değişikliği belirtmiş; eski metne göre açık kuruma ayrılma şartlarının oluşmadığını değerlendirerek kanun yararına bozma istemini reddetmiştir.
Uygulama sınırı: Bu karar, güncel geçici m.10/6 bakımından herkese “hüküm 31 Temmuz 2023’ten önce kesinleşmeliydi” şartı getiren bir emsal gibi kullanılamaz. Kararın tarihi kadar incelediği işlem ve uyguladığı kanun metni de okunmalıdır. Kararın tam metni
Denetimli serbestlik kararı sonrası tebligat ve başvuru kayıtları önemlidir
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.05.2026, E.2025/4948, K.2026/3999: Covid izni sonrasındaki denetimli serbestlik sürecine ilişkin dosyada, açık kuruma iade kararına yönelik itiraz incelenmiştir. Daire; kararın tebliği, bildirimler, hükümlünün müdürlüğe başvurduğuna ilişkin savunması ve mazereti yeterince araştırılmadan karar verilmesini hukuka aykırı bulmuş ve kanun yararına bozma istemini kabul etmiştir.
Bu karar, bildirim ve başvuru kayıtlarının somut olarak incelenmesi gerektiğini gösterir. Erken yararlanma hakkını kendiliğinden oluşturmaz ve yükümlülüklere uymama serbestisi vermez. Kabul kararından sonra süre ve yükümlülüklerin takibi önem taşır. Kararın tam metni
Sık sorulan sorular
Dilekçe vererek denetimli serbestlik tarihini erkene alabilir miyim?
Kanuni bir dayanak veya hesap hatası varsa talep değerlendirilebilir. Sadece dilekçe verilmesi süreleri değiştirmez; uygulanacak hükmün şartları gösterilmelidir.
31 Temmuz 2023’ten önce işlenen her suç kapsama girer mi?
Hayır. Geçici m.10/6’daki suç istisnaları ve diğer koşullar ayrıca aranır. Suç tarihi tek başına tahliye hakkı doğurmaz.
Üç yıl erken denetimli serbestlik, üç yıl af anlamına mı gelir?
Hayır. Düzenleme cezanın silinmesini değil, belirli şartlarla denetimli serbestlik uygulamasından daha erken yararlanmayı düzenler. İnfaz ve yükümlülükler devam eder.
Açık cezaevinde üç ay kalmak herkes için zorunlu mu?
Geçici m.10/6’daki üç yıl erken yararlanma bakımından bu şart açıkça düzenlenmiştir. Bütün denetimli serbestlik yollarına aynı şart otomatik olarak taşınamaz; dayanılan hüküm belirlenmelidir.
İyi hâl kararı olan herkes erken çıkabilir mi?
Hayır. İyi hâl, süre ve diğer kanuni şartların yerine geçmez. Suçun kapsamı ve kişinin kurum durumu da değerlendirilir.
Sağlık raporu almak yeterli mi?
Hayır. Uygulanacak hükmün aradığı sağlık durumu, raporun düzenlenme ve onay şartları ile diğer infaz koşulları birlikte sağlanmalıdır.
Adli para cezası hapse çevrilmişse m.105/A’dan yararlanılır mı?
m.105/A/4, adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle cezası hapse çevrilen hükümlüler için önceki fıkralardaki infaz usulünden yararlanma yasağı düzenler. Bu durum doğrudan hükmedilmiş hapis cezasıyla karıştırılmamalıdır.
Denetimli serbestliğe çıktıktan sonra ceza tamamen biter mi?
Hayır. Koşullu salıverilme tarihine kadar olan bölüm yükümlülükler altında infaz edilir. m.105/A/6 kapsamında müdürlüğe süresinde başvurmama veya yükümlülüklere uymamakta ısrar gibi durumlarda açık kuruma gönderilme gündeme gelebilir.
Dosya inceleme talebi
Erken denetimli serbestlik imkânının değerlendirilmesi için kesinleşmiş karar, güncel müddetname, kurum ve kurul kararları, varsa sağlık belgeleri ve ret kararının tebliğ bilgileri birlikte incelenir.
Kaynaklar
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: m.89, m.98, m.105/A; geçici m.6, m.10 ve m.11.
- 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu: m.5 ve m.6.
- 7571 sayılı Kanun’un TBMM metni: m.27.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.05.2026, E.2025/7342, K.2026/4000.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.05.2026, E.2025/4948, K.2026/3999.